آژانس بین المللی انرژِی اتمی به دنبال چه چیزی در ایران است؟

به گزارش سراج24: در مذاکراتی که قرار است در ماه جاری میلادی میان ایران و آژانس برگزار شود، آژانس بار دیگر برای گرفتن مجوز ورود بازرسانش به مجتمع پارچین در تهران فشار می آورد. اگر در این امر موفق شود می تواند نمونه هایی را از این مجتمع برای بررسی های دقیق به آزمایشگاه پیشرفته دقیق خود در نزدیکی وین ببرد.
 
مقامات غربی ایران را به تلاش برای پاکسازی  مجتمع پارچین از هرگونه اثر مربوط به ساخت سلاح هسته ای متهم می کنند. این مسئله ابهامات زیادی را در مورد توانایی بازرسان سازمان ملل متحد به دست یافتن به اثرات ساخت سلاح هسته ای در این مجتمع بوجود می آورد.
 
ایران می گوید که مجتمع پارچین که در جنوب شرق تهران قرار دارد تنها یک پایگاه نظامی معمولی است و هیچ گونه تحقیقات مربوط به سلاح هسته ای در این مجتمع انجام نمی دهد و انرژی هسته ای مورد بحثی که در اختیار دارد تنها برای تولید انرژی و دیگر مصارف صلح آمیز به کار گرفته می شود.
 
کارشناسان آژانس معتقدند که با وجود دشواری دست یافتن به اسناد در این زمینه اما می توانند اثر هر گونه ماده هسته ای  را با تجهیزاتی که قابلیت  بررسی مواد ده هزار کوچکتر از ذرات ماسه را دارند، رصد کنند.
 
"ستفان فوجت" مقام ارشد آژانس می گوید که موادی که می توانند اطلاعات زیادی را در مورد فعالیت هسته ای ایران به ما بدهد به طور کامل در تاسیساتی که در آن اورانیوم به کار گرفته می شود، از بین نمی روند. وی تاکید کرد که به طور کلی صحبت می کند و منظور وی دقیقا ایران یا مجتمع پارچین نیست.
 
وی که ریاست آزمایشگاه نمونه برداری محیط زیستی آژانس را برعهده دارد، افزود: نمی توان این مواد را به طور کامل پاکسازی کرد. نمی توان این مواد را آنقدر کم کرد که توانایی جمع آوری و بررسی آنها وجود نداشته باشد هر چند این مساله زمانبر است.
 
بار اولی که به مجتمع پارچین می رویم نمی توانیم به همه این مواد دست یابیم اما هر چقدر که دفعات رفتن ما به مجتمع بیشتر شود احتمال دست یابی ما به آثار این مواد در گوشه ای از مجتمع بیشتر می شود.
 
" اولی هاینونین" بازرس سابق ارشد آژانس پیش از این گفته بود هر تلاشی از سوی ایران برای پاکسازی پارچین، ماموریت آژانس را سخت تر می کند اما باید یادآور شد که اگر در این مجتمع ماده هسته ای به کار گرفته شده باشد، پاکسازی کامل مجتمع بسیار دشوار است.
 
اما برخی دیگر از اعضای آزمایشگاه نمونه برداری "زاییرزدورف" بعد از این اظهارات اعلام کردند که فوجت حق صحبت کردن در مورد ایران یا سوریه یا هر مسئله دیگر را به طور مشخص و با اطمینان کامل ندارد.
 
اما فوجت این تاکید را داد که دانشمندان فناوری های پبشرفته ای از جمله دستگاهی به ارزش 5 میلیون دلار برای بررسی مواد بسیار ریز را در اختیار دارند.
 
فوجت ماموریت تحقیق آژانس را به عملیات کاراگاهی شرلوک هولمز تشبیه کرد و گفت: در اینجا و انجا به دنبال مکان مناسب برای نمونه برداری هستیم تا پس از آن مواد ریزی را که داستان هایی در پشت آنها قرار دارند، پیدا می کنیم.
 
این دستگاه 5 میلیون دلاری سنجش طیفی هندسی در ساختمان مستقلی که ویژه آن ساخته شده است قرار دارد و توانایی تجزیه 100 تا 150 نمونه در جهان را دارد در حالی که پیش از این تنها امکان بررسی 30 تا 40 نمونه جمع آوری شده از سراسر جهان توسط دانشمندان وجود داشت.
 
فوجت در حال رونمایی از این دستگاه به رویترز گفت: لنزهای بسیار بزرگ کننده ای داریم که می توانیم با آنها اجسام بی نهایت کوچک را هم ببینم. این دستگاه روزنه های جدیدی برای بررسی ها و تفسیرهای ما باز می کند.
 
مجتمع آزمایشگاهی "زاییردورف" در جنگ اول خلیج فارس در دهه 1990 میلادی و در زمانی که آژانس بعد از کشف برنامه هسته ای محرمانه عراق اختیار گسترده ای برای رصد فعالیت های محرمانه به آن داد، نقش تحقیقاتی فعالی ایفا کرد.
 
عراق برنامه هسته ای و شیمیایی و بیولوژیکی خود را به دستور آمریکا متوقف کرد. آمریکا و انگلیس از شبهه هایی که در مورد عدم همکاری عراق با بازرسان بین المللی وجود داشت برای حمله و اشغال عراق در سال 2003 استفاده کردند.
 
آژانس بین المللی انرژی اتمی پیش از این توانایی خود را در دست یابی به مواد بسیار ریز حتی با وجود مخفی کردن آنها ثابت کرده است. آژانس در سال 2003 علیرغم از بین بردن آثار این مواد، مواد بسیار کوچک غنی سازی اورانیوم را از شرکت "کالای الکتریک" جمع آوری کرد و اکنون برای افزایش توانایی های خود مجتمع "زاییردورف" را بازسازی کرده است.
 
 آژانس در راستای تجدید توانایی های خود به ارزش 106 میلیون دلار آزمایشگاه جدیدی برای مواد هسته ای راه اندازی کرده است  که در آن نمونه های اروانیوم و پلوتونیوم بررسی می شوند تا  بتواند سرنونشت موادی که ممکن است در ساخت سلاح هسته ای به کار برده شوند، را بداند.
 
اما علیرغم پافشاری آژانس بر اینکه یک سازمان فنی است که به همه 150 عضوش خدمت رسانی می کند اما پیگیری های آن بر برنامه هسته ای ایران ظاهری ژئوسیاسی دارد.
 
آژانس با اینکه همواره تاسیسات هسته ای ایران همچون نطنز و فوردو را بررسی کرده است اما تا کنون در قانع کردن ایران به دادن مجوز ازسرگیری بررسی ها متوقف شده درباره تحقیقاتی مشکوک به ارتباط با سلاح هسته ای موفق نبوده است.
 
قرار است در دهمین دور مذاکرات از اوایل 2012 تا کنون، گروهی از آژانس به ریاست "هرمان ناکرتس" در 15 ماه می جاری در وین با مقامات ایرانی برای خروج از بحران دیدار کند.